1187 - قَدِمَ وفْدُ عبدِ القَيْسِ على رسولِ اللهِ صلَّى الله عليه وسلَّم، فقال: أيُّكمْ يَعرِفُ القُسَّ بنَ ساعدةَ الإِياديَّ؟ قالوا: كلُّنا نَعرِفُهُ يا رسولَ اللهِ، وقال: فما فَعلَ؟ قالوا: هلَكَ؟ قال: ما أَنْساهُ بعُكَاظَ على جمَلٍ أحمرَ، وهو يخطُبُ النَّاسَ، وهو يقولُ: أيُّها النَّاسُ، اجتمِعُوا، واسمَعُوا، وعُوا، مَن عاشَ ماتَ، ومَن ماتَ فاتَ، وكلُّ ما هو آتٍ آتٍ، إنَّ في السَّماءِ لخَبرًا، وإنَّ في الأرضِ لعِبرًا، مِهادٌ موضوعٌ، وسقْفٌ مرفوعٌ، ونُجومٌ تَمُورُ، وبِحارٌ لا تَغُورُ، أقسَمَ قُسٌّ قَسَمًا حقًّا، لئِنْ كان في الأرضِ رِضًا؛ لَيَكُونَنَّ سخَطٌ، إنَّ للهِ تعالى لَدِينًا هو أحبُّ إليهِ مِن دينِكُمُ الَّذي أنتمْ عليهِ، ما لي أرَى النَّاسَ يذهَبُون ولا يَرجِعون؟! أرضُوا فأقامُوا، أم تُرِكوا فنامُوا؟! قال صلَّى الله عليه وسلَّم: أيُّكُمْ يُنشِدُ شِعْرَهُ؟ فأنشَدُوهُ:في الذَّاهبينَ الأوَّلينَ *** مِنَ القُرونِ لنا بَصائِرْلَمَّا رأيْتُ مواردًا لِلْمـَـ *** ـــوْتِ ليسَ لها مصادِرْورأيْتُ قومِي نحوَها *** تمضي الأكابِرُ والأصاغِرْلا يَرجِعُ الماضي إليكَ *** ولا مِنَ الباقينَ غابِرْأيقنْتُ أنِّي لا محالةَ *** حيثُ صارَ القومُ صائِرْ
คำแปลภาษาไทย
1187 - ได้มีคณะผู้แทนจากเผ่าอับดุลกอยส์มาพบท่านร่อซูลุลลอฮฺ ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม ท่านจึงถามว่า: "ใครในพวกท่านที่รู้จัก อัล-กุส อิบนุ ซาอิดะฮฺ อัล-อียาดียฺ?" พวกเขากล่าวว่า: "พวกเราทุกคนรู้จักเขาครับ ท่านร่อซูลุลลอฮฺ" ท่านกล่าวว่า: "แล้วเขาเป็นอย่างไรบ้าง?" พวกเขากล่าวว่า: "เขาเสียชีวิตแล้วครับ" ท่านกล่าวว่า: "ฉันไม่เคยลืมเขาเลยที่อุกาซฺบนอูฐสีแดงตัวหนึ่ง ขณะที่เขากำลังกล่าวสุนทรพจน์ต่อผู้คน โดยเขากล่าวว่า: โอ้ผู้คนทั้งหลาย! จงมารวมกัน จงฟัง และจงจดจำ! ผู้ใดที่มีชีวิตก็จะตาย ผู้ใดที่ตายก็จะจากไป และทุกสิ่งที่จะมาก็จะมาถึง แท้จริงในฟากฟ้ามีข่าวคราว และแท้จริงในแผ่นดินมีบทเรียน ที่นอนถูกจัดวางไว้ และหลังคาถูกยกขึ้น ดวงดาวโคจร และท้องทะเลไม่เหือดแห้ง กุสได้สาบานด้วยการสาบานที่แท้จริงว่า หากว่ามีความพึงพอใจในแผ่นดิน ก็ย่อมจะมีความโกรธเคืองอย่างแน่นอน แท้จริงอัลลอฮฺ ตะอาลา ทรงมีศาสนาหนึ่งที่ทรงรักยิ่งกว่าศาสนาของพวกท่านที่พวกท่านยึดถืออยู่ ทำไมฉันจึงเห็นผู้คนจากไปแล้วไม่กลับมาเล่า? พวกเขาพึงพอใจจึงพำนักอยู่ หรือถูกทิ้งให้หลับใหลกันแน่?" ท่าน ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม กล่าวว่า: "ใครในพวกท่านที่สามารถอ่านบทกวีของเขาได้?" แล้วพวกเขาก็อ่านบทกวีของเขาว่า:
ในบรรดาผู้จากไปก่อนหน้า
จากชนรุ่นก่อนๆ มีบทเรียนสำหรับเรา
เมื่อฉันเห็นแหล่งน้ำสู่ความตาย
ที่ไม่มีทางกลับ
และฉันเห็นผู้คนของฉันมุ่งหน้าไปสู่มัน
ทั้งผู้ใหญ่และผู้น้อย
ผู้ที่จากไปไม่กลับมาหาเธอ
และไม่มีผู้ใดเหลืออยู่จากผู้ที่ยังอยู่
ฉันแน่ใจว่าฉันจะต้อง
ไปในที่ที่ผู้คนเหล่านั้นไป
ในบรรดาผู้จากไปก่อนหน้า
จากชนรุ่นก่อนๆ มีบทเรียนสำหรับเรา
เมื่อฉันเห็นแหล่งน้ำสู่ความตาย
ที่ไม่มีทางกลับ
และฉันเห็นผู้คนของฉันมุ่งหน้าไปสู่มัน
ทั้งผู้ใหญ่และผู้น้อย
ผู้ที่จากไปไม่กลับมาหาเธอ
และไม่มีผู้ใดเหลืออยู่จากผู้ที่ยังอยู่
ฉันแน่ใจว่าฉันจะต้อง
ไปในที่ที่ผู้คนเหล่านั้นไป
คำตัดสินโดยสรุป
ถูกกุขึ้น